Nowoczesne techniki laserowe stanowią dziś ważny element terapii jaskry. Pozwalają skutecznie obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe bez konieczności przeprowadzania operacji chirurgicznej, a w wielu przypadkach umożliwiają także ograniczenie stosowania kropli. Współczesny laser w leczeniu jaskry to precyzyjne narzędzie, które lekarz dobiera indywidualnie – w zależności od typu choroby, stopnia uszkodzenia nerwu wzrokowego oraz budowy anatomicznej oka.
SLT — kiedy działa najlepiej i na jakim etapie jaskry?
SLT (selektywna trabekuloplastyka laserowa) polega na skierowaniu impulsów światła laserowego do siateczki beleczkowania – struktury odpowiedzialnej za odpływ cieczy wodnistej z oka. Dzięki temu poprawia się jej drożność, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Zabieg ten sprawdza się szczególnie:
- u pacjentów z jaskrą otwartego kąta przesączania,
- w początkowych i umiarkowanych stadiach choroby,
- jako alternatywa lub uzupełnienie leczenia kroplami,
- gdy występuje nietolerancja leków lub trudność w ich regularnym stosowaniu.
Efekt pojawia się po kilku tygodniach i może utrzymywać się przez 1–3 lata. Obniżenie ciśnienia wynosi zwykle 20–30%. Zabieg jest bezbolesny i można go powtarzać.
Irydotomia Nd:YAG — dla kogo i czego się spodziewać po zabiegu?
Irydotomia laserowa Nd:YAG polega na wykonaniu mikroskopijnego otworu w tęczówce, który ułatwia przepływ cieczy wodnistej między komorami oka, zapobiegając gwałtownemu wzrostowi ciśnienia.
Zabieg wykonuje się głównie u osób z:
- jaskrą zamkniętego kąta,
- podejrzeniem blokady źrenicznej,
- anatomicznie wąskim kątem przesączania.
Bezpośrednio po irydotomii pacjent może zauważyć drobną świetlną plamkę w polu widzenia (efekt prześwitu w miejscu otworu). Czasem obserwuje się krótkotrwały wzrost ciśnienia, dlatego po zabiegu podaje się krople obniżające ciśnienie i wykonuje kontrolny pomiar.
Irydoplastyka — rola przy wąskim kącie przesączania
Irydoplastyka laserowa polega na delikatnym obkurczeniu obwodowych części tęczówki, co prowadzi do jej „odsunięcia” i poszerzenia kąta przesączania. Stosuje się ją, gdy kąt jest zbyt wąski, by wykonać klasyczną irydotomię lub gdy ta nie przyniosła oczekiwanego efektu.
Zabieg ma znaczenie w:
- profilaktyce ostrego ataku jaskry,
- leczeniu zespołu wąskiego kąta przesączania,
- przypadkach z dużą tęczówką lub płytką komorą przednią.
Procedura trwa kilka minut, nie powoduje bólu, a pacjent może odczuwać jedynie krótkotrwałe uczucie ciepła w oku.
Cyklofotokoagulacja — kiedy staje się opcją i jak wygląda rekonwalescencja?
Cyklofotokoagulacja (CPC) polega na laserowym oddziaływaniu na ciało rzęskowe, które produkuje ciecz wodnistą. Celem zabiegu jest zmniejszenie jej wytwarzania, a tym samym obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Zabieg stosuje się:
- w zaawansowanej, opornej na leczenie jaskrze,
- po nieudanych operacjach filtracyjnych,
- u pacjentów, u których inne metody nie przyniosły efektu.
Po cyklofotokoagulacji możliwe jest przejściowe pogorszenie widzenia, światłowstręt lub ból oka przez 1–2 dni. Pełen efekt terapeutyczny pojawia się po kilku tygodniach.
Kwalifikacja do zabiegu — badania, przeciwwskazania i przygotowanie
Przed zastosowaniem lasera okulista wykonuje dokładną diagnostykę, obejmującą:
- gonioskopię (ocenę kąta przesączania),
- pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego,
- OCT nerwu wzrokowego i siatkówki,
- badanie pola widzenia.
Przeciwwskazaniami mogą być:
- aktywne zapalenie oka,
- znaczne zmętnienie rogówki,
- nieuregulowane nadciśnienie lub cukrzyca,
- trudności z utrzymaniem stabilnej pozycji głowy.
W dniu zabiegu nie trzeba być na czczo. Często podaje się krople przygotowujące oko (np. zwężające źrenicę lub obniżające ciśnienie).
Efekty, możliwe działania niepożądane i plan kontroli
Celem zabiegów laserowych jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co pozwala chronić nerw wzrokowy przed dalszym uszkodzeniem. Skuteczność zależy od metody i indywidualnej reakcji tkanek.
Możliwe objawy po zabiegu:
- lekkie zamglenie widzenia lub zaczerwienienie oka,
- uczucie piasku i światłowstręt,
- sporadycznie przejściowy wzrost ciśnienia, wymagający kropli.
Pierwsza kontrola odbywa się po 1–3 dniach, następnie po tygodniu i miesiącu. Dalszy harmonogram ustala okulista.
Farmakoterapia po zabiegu i łączenie jej z leczeniem laserowym
Po zabiegu laserowym pacjent zwykle przez kilka dni stosuje:
- krople przeciwzapalne (steroidowe lub niesteroidowe),
- dotychczasowe leki obniżające ciśnienie, aż do decyzji o ich ewentualnym ograniczeniu,
- środki nawilżające w razie podrażnienia.
Zastosowanie lasera w terapii jaskry często pozwala zmniejszyć liczbę kropli lub dawki leków, jednak nie zawsze całkowicie je eliminuje. W przypadku niewystarczającego efektu możliwe jest powtórzenie zabiegu lub przejście do metod mikrochirurgicznych.
Podsumowanie:
Zastosowanie lasera w leczeniu jaskry otworzyło nową erę terapii tej choroby — precyzyjną, bezpieczną i mało inwazyjną. SLT poprawia odpływ cieczy, irydotomia i irydoplastyka regulują jej przepływ, a cyklofotokoagulacja ogranicza jej produkcję. Wybór odpowiedniego lasera na jaskrę pozwala skutecznie kontrolować ciśnienie w oku, spowalniać postęp choroby i chronić wzrok na długie lata.